Autonomie, competentie en verbinding: de basis van psychisch welbevinden

Psychische basisbehoeften

Voor welbevinden is de vervulling van drie psychische basisbehoeften van belang: ieder mens heeft de behoefte aan autonomie, competentie en verbinding, al verschillen mensen in de mate waarin deze vervuld moeten worden voordat zij zich tevreden voelen over hun leven. Als hulpverlener is het belangrijk oog te hebben voor deze behoeftes bij de cliënt zodat je er beter bij kunt aansluiten.

Uit: Psychosociale gespreksvoering: De kunst van observatief luisteren

Accepteer je eigen gedachtes en oordelen

In het communicatieproces, het zenden, ontvangen en interpreteren van boodschappen, treedt veel ruis op. Die kan zowel letterlijk zijn (omgevingslawaai, fysieke beperkingen), als zich in het hoofd afspelen. De allerbelangrijkste bemoeilijkende factor in communicatie waar je rekening mee moet houden is dat iedereen, zonder uitzondering, een gesprek voert vanuit het eigen referentiekader. Ieder mens heeft eigen kaders, met ideeën, oordelen en vooroordelen. Ook jij. Probeer ze niet uit te schakelen, maar neem ze mee. Laat ze bestaan tijdens je gesprekken, maar leg ze niet aan een ander op.

Uit: Psychosociale gespreksvoering: De kunst van observatief luisteren

Emotie is de sleutel

Naar mijn weten is er geen enkel ander boek over interpersoonlijke communicatie dat zo diep ingaat op emotie en hoe groot het effect van emoties is op de communicatie en (elkaar) begrijpen. Emotie is namelijk een reactie op een actuele waarneming of op een herinnering aan iets die wordt opgeroepen in het heden. En uit de ervaring van die emotie krijgt het leven betekenis: de emotie leidt tot beleving en tot gedrag. In de kunst van het observatief luisteren observeer je welke emotie jouw communicatie bij je cliënt oproept. Het observatief luisteren helpt je om snel en op een bijna natuurlijke manier tot de gewenste diepgang in het gesprek te komen. En om de emoties goed te herkennen en op hun waarde te schatten, moet je de beginselen over emoties goed kennen. Het cliché voorbij.

Uit: Psychosociale gespreksvoering: De kunst van observatief luisteren

Zoeken naar het eigen gelijk

Mensen willen grip hebben en vinden het daarom fijn te weten hoe de vork in de steel zit. Bij een nieuwe situatie maken zij een (snelle) aanname en het liefst willen ze dat deze aanname ook klopt. Vandaar de neiging om vooral aandacht te schenken aan bewijs voor hun idee. Je zoekt daarom van nature alleen naar informatie die je denkbeeld ondersteunt en je laat het naar informatie te zoeken die je denkbeeld kan ontkrachten. Als je bijvoorbeeld de aanname doet dat je partner een lastig mens is en je alleen maar zoekt naar voorbeelden die dit bevestigen, dan kijk je niet naar haar of zijn goede kanten. Daardoor ontstaat het beeld dat zij of hij alleen maar lastig is.

Uit: Psychosociale gespreksvoering: De kunst van observatief luisteren