Veilig voelen is de eerste voorwaarde

Psychische basisbehoeften

Intimiteit is voor de meeste mensen een basisvoorwaarde waaraan voldaan moet worden voordat overgegaan wordt tot het gezamenlijk delen van seksuele handelingen. Waarom is intimiteit dan zo belangrijk? Je zou het eenvoudig kunnen stellen: zolang partners zich niet voldoende veilig voelen, is het moeilijk zichzelf over te geven aan het genieten van de seksuele activiteiten.

Dat idee over veiligheid kun je uitbreiden door te kijken naar wat de psychische basisbehoeften van de mens zijn. Volgens Deci en Ryan (2000), hebben mensen vervulling van drie psychische basisbehoeftes nodig voor welbevinden in het algemeen:

  • Verbondenheid of aansluiting op zich: het gevoel ergens bij te horen, aanspraak te kunnen maken op anderen voor steun en de mogelijkheid om voor anderen te kunnen zorgen.
  • Competentie: het gevoel grip te hebben op de omgeving, in een redelijke mate te kunnen voorspellen wat anderen gaan doen en (via de eigen reacties) invloed op de omgeving (en anderen) te kunnen uitoefenen. Hieronder hoort ook veiligheid of het idee dat je over voldoende psychologische weerbaarheid beschikt. Met andere woorden, een seksuele of intieme situatie moet (mede door jouw handelen of sociale competentie) voor jouw gevoel veilig zijn, voldoende voorspelbaar en (door je competenties) te beïnvloeden zijn.
  • Autonomie: het gevoel een unieke en waardevolle persoon te zijn die vrij is om te beslissen wat hij of zij wel of niet wil en doet.

Intimiteit en seksualiteit houden direct verband met deze psychische basisbehoeften. Ook dat kan op alle drie de gebieden betrekking hebben, al lijkt de behoefte aan intimiteit en seksualiteit vooral verband te houden met die van verbondenheid. Toch speelt de behoefte aan veiligheid een zeer belangrijke rol, in het bijzonder bij intimiteit. Zonder dat jij je in psychische zin veilig voelt, is er weinig ruimte voor intimiteit. Intimiteit vraagt toch dat jij je kwetsbaar opstelt, toelaat dat een ander in jouw intieme zone (psychisch en fysiek) binnentreedt.

Uit: Hulpverlening bij intimiteits- en seksualiteitsproblemen