Emancipatie is nog lang niet volbracht

Emancipatie betekent in zijn eenvoudigste vorm ‘vrij’ of ‘vrijgemaakt’. Vaak wordt de term gebruikt wanneer naar de onderdrukking van een bepaalde groep mensen wordt gerefereerd en er acties ondernomen worden om die onderdrukking tegen te gaan. Dit geldt niet alleen voor minderheden, maar ook voor een meerderheidsgroep zoals vrouwen.

Ja, een meerderheidsgroep, want op alle leeftijden sterven mannen eerder dan vrouwen. En al worden er (marginaal) meer jongens geboren dan meisjes, rond de vruchtbare periode is de verhouding ongeveer 50-50. Naarmate de bevolking steeds ouder wordt (de zogenoemde vergrijzing), blijven er dus verhoudingsgewijs steeds meer vrouwen in leven.

Regels die vrouwen achterstelden bij mannen zijn in Nederland pas betrekkelijk kort uit het wetboek geschrapt. Vroeger werd je als vrouw pro forma ontslagen op het moment dat je ging trouwen. Nog vroeger mocht je als vrouw niet stemmen. Dat de gevolgen van deze periode vandaag de dag nog steeds doorwerken, blijkt omdat vrouwen tegenwoordig nog steeds gemiddeld 10% minder verdienen dan mannen voor hetzelfde werk.

De term emancipatie is vooral belangrijk in termen van seksualiteit. En in het bijzonder de rol van de emancipatie van vrouwen heeft een ware seksuele revolutie ontketend. Zo hebben Masters en Johnson in hun tijd baanbrekend werk verricht, dat mede heeft bijgedragen aan de seksuele revolutie en dan in het bijzonder de seksuele beleving van de vrouw. Zij mocht weer genieten van seks. Een belangrijke factor in het hele emancipatieverhaal was het beschikbaar worden van effectieve voorbehoedsmiddelen. De anticonceptiepil is daar een voorbeeld van. Opeens hoefden vrouwen zich minder zorgen te maken over het ongewenst zwanger raken, waardoor zij meer vrijheid kregen in hun keuze met wie seks te hebben, hoe vaak en wanneer.

Emancipatie gaat ook over bepaalde minderheidsgroepen, zoals homoseksuelen. Tot 1973 stond homoseksualiteit zelfs nog in de DSM vermeld als psychische stoornis, terwijl vandaag de dag het homohuwelijk mogelijk is en homostellen dezelfde rechten hebben als heterostellen.

Dat die emancipatie verre van volledig is doorgevoerd, is ook duidelijk. Er wordt nog steeds met een dubbele maat gemeten. Bijvoorbeeld: wanneer een man met meerdere vrouwen vrijt, is het stoer, doet een vrouw het, dan is zij een hoer. Mensen met een andere seksuele geaardheid worden vaak met de nek aangekeken. Daarom kan alleen worden vastgesteld dat er een beweging is die mensen langzamerhand de vrijheid geeft om te zijn wie ze willen zijn. En dat die beweging op seksueel vlak een ware aardverschuiving teweeggebracht heeft vergeleken met zeventig jaar geleden.

Uit: Hulpverlening bij intimiteits- en seksualiteitsproblemen