Luisteren is nieuwsgierige vragen stellen in plaats van vertellen

MarkusvanAlphen.nl

Zoals de Dalai Lama het verwoordt: ‘Als je spreekt, herhaal je alleen wat je al weet; maar als je luistert, kun je iets nieuws leren’. Edgar Schein (2013) stelt dat de westerse cultuur een vertelcultuur is. Hij pleit voor een nederige vraagcultuur die leidt tot meer onderling begrip tussen mensen.

Scheins uitgangspunt past geheel binnen het observatief luisteren. Vertellen druist namelijk in tegen alle drie psychische basisbehoeften (verbinding, competentie en autonomie): door een ander te vertellen (wat of hoe zij of hij zou moeten doen, bijvoorbeeld) plaats je je boven de ander en ontneem je haar of hem haar of zijn autonomie; omdat je vertelt vanuit je eigen referentiekader en niet dat van de cliënt, voelt zij of hij zich niet begrepen en druist het vertellen in tegen de behoefte aan verbinding; en als de cliënt al naar je luistert, bevordert het niet haar of zijn gevoel van competentie, zij of hij voelt incompetent omdat jij haar of hem de les aan het lezen bent. Door de ander te bevragen alsof je niet zoveel van haar of hem weet (een nederige, naïeve nieuwsgierigheid in Scheins woorden) krijgt de ander het gevoel dat je haar of zijn autonomie respecteert, een betekenisvolle verbinding met haar of hem aan wilt gaan en respect hebt voor dat waar de cliënt toe in staat is (haar of zijn competentie).