Waarom de waaromvraag zo gevoelig ligt

Wellicht herken je dat de reactie op een waaromvraag soms anders is dan wat je had verwacht. Waaromvragen zijn behoorlijk gevoelig voor wat betreft zowel formulering als toon.

Neem het verkapte verwijt als voorbeeld: vragen die geen antwoord nodig hebben. Zij beginnen onder meer met ‘Vind je niet dat …’ en ‘Waarom …’. Meestal ben je niet echt geïnteresseerd in het antwoord op deze vragen. Bijvoorbeeld: ‘Waarom laat jij je onderbroek altijd liggen in de badkamer?’ Wil je het echt weten of wil je dat je partner hem in de wasmand gooit? Deze formulering komt over als een verkapt verwijt omdat ze er een is. Sommige mensen noemen een verkapt verwijt gekscherend een kommavraag: je zou er gemakkelijk ‘, trut.’ of ‘, eikel.’ achter kunnen plaatsen!

Wat maakt een waaromvraag dan zo gevoelig? Een waaromvraag naar het gedrag van je gesprekspartner wordt sneller door haar of hem ervaren alsof zij of hij op het matje geroepen wordt, dat zij of hij zich moet verantwoorden. En dat voelt niet lekker. Ongeacht hoe jij de vraag bedoelde, met zo’n waaromvraag naar gedrag vergroot je de kans op weerstand, een defensieve of afwijzende reactie.

Je mag de waaromvraag wel stellen als je echt en oprecht geïnteresseerd bent in de informatie die dat oplevert. De waarom van hoe iets is ontstaan buiten de rol van je gesprekspartner om, bijvoorbeeld. Of als het gaat om een gedachte, gevoel of overtuiging van je gesprekspartner. Vaak kun je de waaromvraag herformuleren met ‘waardoor …’ of ‘wat maakt dat …’. Hiermee wordt de vraag verlegd naar de situatie in plaats van de persoon.

Een andere oplossing: Probeer feedforward eens. Feedforward is de tegenhanger van feedback. Een kenmerk van feedback is dat je eerst terugkoppelt wat je onprettig vindt (feedback betekent letterlijk het terugkoppelen). De vraag is of het überhaupt nodig is om je gesprekspartner eerst te vertellen wat zij of hij in jouw ogen ‘verkeerd’ doet, bijvoorbeeld met een verkapt verwijt of een waaromvraag naar haar of zijn gedrag. Bij feedforward geef je alleen aan wat je graag wilt dat de ander voor je doet. Je koppelt iets naar voren (in de toekomst) in plaats van terug (in het verleden). Bijvoorbeeld: ‘Ik heb liever dat je me laat uitpraten voordat je reageert.’

Wil jij effectievere gesprekken voeren door observatief te luisteren? Klik hier!